Dirk Nijdam: ‘Groninger Forum is een succes wanneer inwoners het in hun hart gaan sluiten’

Het tij is aan het keren. Enkele jaren geleden nog waren het vooral sceptici die van zich lieten horen wanneer er werd gesproken over het Groninger Forum, tegenwoordig hoor je steeds vaker positievere reacties op deze, bij de Grote Markt in Groningen, in aanbouw zijnde voorziening. Waar deze kentering in de publieke opinie vandaan komt? Dirk Nijdam, directeur van het Groninger Forum, heeft wel een vermoeden. ‘Het gebouw wordt steeds tastbaarder. Eerst was alles nog abstract, een tekening. Nu staat er al een gebouw.’

‘Toen ik begon in deze functie was de sfeer rondom het Forum-project nogal negatief’, blikt Nijdam terug. ‘Maar nu wordt het allemaal wat milder. Niet dat iedereen nu ineens positief is, maar er ontstaat in elk geval steeds meer nieuwsgierigheid en belangstelling.’

Dirk Nijdam is directeur van een publieke voorziening met een combinatie aan activiteiten die nog nooit eerder is gemaakt. Inmiddels is het hoogste punt van het gebouw bereikt en kunnen inwoners en bezoekers constateren dat het weliswaar hoog wordt, maar niet zo hoog als de Martinitoren.
Imposant is het gebouw nu al wel, en sommigen zullen het misschien spectaculair noemen. Maar voor een definitief oordeel over het Groninger Forum is het voor iedereen nog te vroeg. De buitenkant van het gebouw, het casco, is naar verwachting eind dit jaar, 2018, gereed, maar daarna zal de binnenkant nog moeten worden afgewerkt en moeten installaties worden aangebracht.

De officiële opening staat gepland voor de zomer van volgend jaar. Tot die tijd zijn Nijdam en zijn medewerkers bezig met de inrichting van het gebouw, de aanscherping van de formule en met het maken van een tentoonstellings- en activiteitenprogramma vanaf de officiële opening in 2019. ‘In elk geval liggen de bouwactiviteiten nu redelijk op schema. Dat het na het gereedkomen van het casco eind dit jaar nog een dik half jaar gaat duren voordat alles klaar is komt omdat er veel op maat gemaakt moet worden. Geen enkele ruimte is hetzelfde, alles is eigenlijk schots en scheef, en van binnen is er geen enkele rechte muur te vinden. Ook kasten bijvoorbeeld die je er wilt plaatsen moeten maatwerk worden. Het gebouw wordt, ook van binnen, in alle opzichten iets heel bijzonders. Wie straks door het gebouw wandelt zal voortdurend worden verrast’, aldus Nijdam.

Voor lezers die misschien niet precies weten wat het Groninger Forum is, even een korte uitleg.
Het Groninger Forum wordt – mooi of lelijk, dat is een kwestie van smaak – in elk geval een markant gebouw, mede bedacht om aan de Groningse binnenstad, en met name het gebied achter de Grote Markt oostzijde, nieuwe impulsen te geven. Dat was jarenlang een wat doods gebied, met een saaie parkeergarage. Maar eind jaren negentig en begin deze eeuw vond de gemeente dat dit gebied een krachtige impuls verdiende, en ontstond het idee om een nieuw, openbaar gebouw te realiseren voor uiteenlopende voorzieningen. Zoals de openbare bibliotheek, filmcentrum Images, een debatcentrum en een museale functie.

Dit initiatief zou even ingrijpend als omstreden worden, en er ontstond een fel publiek debat vergelijkbaar met het debat voorafgaande aan de bouw van het Groninger Museum, eind jaren tachtig. Stadjers en Groningers kozen in 2007 zelf het ontwerp uit, in een wedstrijd met zeven ontwerpen. Ze kozen voor het werp van architectenbureau NL Architects.

Ook in de gemeenteraad waren de meningen verdeeld, maar bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 werd een meerderheid van de stemmen verkregen door partijen die een voorstander waren van de bouw van het Forum. De plannen werden door het nieuwe college dan ook doorgezet. Nadat ook de provincie Groningen, mede na een advies van Jan Terlouw, akkoord ging, kon de bouw in september 2011 van start gaan.

Bevingen
Begin 2015 werd echter duidelijk dat ook de stad Groningen met aardbevingen te maken kon krijgen, maar dat daar in de constructie geen rekening mee was gehouden. Besloten werd de bouw stil te leggen, en miljoenen uit te trekken om het complex aardbevingsbestendig te maken. Uiteindelijk komen de totale bouwkosten op ruim 70 miljoen euro. In 2016 waren de funderingen en het gebouw versterkt en kon de bouw worden hervat: door de bevingen ontstond een vertraging van twee jaar.

Dirk Nijdam is sinds oktober 2014 full time directeur van het Groninger Forum, nadat hij die functie al sinds april 2013 twee dagen per week bekleedde. Voordien was hij directeur van de organisatie Marketing Groningen.

Die marketing-organisatie was onder zijn leiding veranderd van een onopvallende VVV-organisatie naar een zeer geoliede organisatie. Als directeur van Marketing Groningen had hij zich steeds positief uitgelaten over de plannen om in Groningen een Forum in te richten. Hij betoogde toen dat het Groninger Forum van grote betekenis zou kunnen zijn voor de Groningse economie. Maar dan zou er wel een aantrekkelijke invulling moeten komen, waar veel mensen op af zouden komen. Sinds 2013 is Nijdam dus in de positie om er voor te zorgen dat het Groninger Forum niet alleen een bijzonder gebouw kan zijn, maar ook een voorziening die volgens de planning jaarlijks 1,3 miljoen bezoeken op zou moeten leveren.

Dus stelt Entrepreneur Magazine meteen maar even de hamvraag: ‘Hoe staat het met de plannen voor de invulling en denkt u dat het Forum inderdaad de beoogde nieuwe publiekstrekker voor Groningen zal worden?’

‘Het is gelukt om de invulling voor het Groninger Forum helemaal rond te krijgen: het gebouw zit tot de laatste vierkante meter vol. De belangstelling is groter dan de beschikbare vierkante meters. We moesten zelfs oppassen dat het gebouw niet al te vol gaat worden, want we moeten wel voldoende lucht over houden: een gebouw heeft ook veel ruimte nodig. Momenteel zijn we bezig met de concretisering van die invulling, zoals de feitelijke inrichting en de benodigde voorzieningen.

Belangrijke publiekstrekker zal zeker de openbare bibliotheek worden die nu nog is gehuisvest in de Boteringestraat. Enkele jaren geleden nog werden bibliotheken in Nederland min of meer dood verklaard, omdat er sprake was van ontlezing. ‘Wie gaat er nog een boek lezen? Wáanzin om de bibliotheek naar het Groninger Forum te verplaatsen!’, aldus kritische geesten.

Maar ziet: het kan verkeren. De bibliotheken zitten weer overvol momenteel, ook die van universiteit en hogeschool. De bibliotheek in het Groninger Forum zal er wel anders uit gaan zien. ‘Ik kan mij haast niet voorstellen dat mensen straks zeggen als ze in de nieuwe bibliotheek komen: ‘goh, wat een mooie bibliotheek is dat hier!’. Nee, het wordt straks een publieksgebouw, met zeer veel ruimtes. Daar kan je dan lezen of lekker achter de eigen laptop gaan zitten. We hebben straks een ander aanbod, en dat geeft een nieuwe dynamiek. Je denkt straks niet: ‘Groningen heeft een nieuwe bibliotheek’. We hopen dat het een publieke ontmóetingsplek gaat worden. Je kunt er inderdaad gaan studeren, of een boek lenen, maar ook een expositie bezoeken of een filmpje pakken. Het Groninger Forum zou je kunnen zien als een tweede huiskamer van de stad waar je altijd terecht kunt. Mét koffie en een kacheltje’, vertelt Nijdam.

Story World.
Een nieuwe voorziening in het Forum wordt voor Nederland geheel nieuw museum, dat naar de naam ‘Storyworld’ gaat luisteren. Het wordt de opvolger van het nu nog aan de Westerhaven gevestigde Nederlands Stripmuseum. Maar behalve voor strips kan men in Storyworld straks ook terecht voor games en animaties. Het wordt het museum voor het beeldverhaal, maar we zijn nog in de afrondende fase van het museumconcept.
Wat de horeca betreft komt er een grand café op de begane grond. Bij de filmzalen komt een bar, en op de hoogste verdieping, de tiende, komt een horecavoorziening zoals die er nu nog niet is in Groningen. ‘Dat wordt echt een voorziening met allure. Niet omdat we daar een sterrenrestaurant willen hebben, maar wel omdat het verrassend, hip en grootstedelijk moet zijn. Vergeet niet dat je daar dan zit op de mooiste plek van Groningen, met een magistraal uitzicht over de stad!’.

Op de bovenste verdieping komt dan ook nog een openlucht bioscoop. ‘Het moet echt onderstrepen dat je straks in een internationaal georiënteerde ambitieuze stad bent!’, betoogt Nijdam.

Debatfunctie
Het Groninger Forum wordt een voorziening die in de wereld zijn gelijke niet kent. Want Nijdam en zijn staf hebben op veel plekken in de wereld rond gekeken, maar nergens een vergelijkbare invulling aangetroffen.
‘Ja: je kunt nu wel zeggen dat het Forum ‘uniek’ wordt, maar daar zeg je nog niets mee. Want je kunt een gebouw ook paars gaan verven, en dan heb je ook een uniek gebouw. Maar, zonder in reclametaal te vervallen, denk ik toch dat we een heel bijzondere combinatie van functies hebben geschapen, waar ongetwijfeld zeer veel mensen op af zullen komen. Je kunt er in elk geval andere mensen ontmoeten, en dat is in deze tijd denk ik een zeer belangrijke functie. En wij als organisatie zullen er voor moeten zorgen dat we de bezoekers blijven verrassen. Dat doen we ook door het organiseren van debatten en lezingen over actuele onderwerpen. Zoals we nu debatten hebben georganiseerd over Trump, Erdogan of Poetin. Wij willen verdieping geven aan actualiteit, daar zal een deel van de programmering op gericht zijn.’

Overigens heeft het uitstel van de werkzaamheden door de bevingen er wel voor gezorgd dat de specialisten in het team rond Dirk Nijdam aan elkaar konden wennen en konden leren samenwerken. ‘Als staf willen we echt één team vormen. We willen geen eilandjes waarin de een zich met bibliotheekzaken bezighoudt, en de ander met film of debat. Straks gaan we echt als één club het gebouw in!’.

Scepsis
De groep critici rond het Groninger Forum viel ruwweg te verdelen in twee groepen: een groep vond het gebouw op deze plek in Groningen misplaatst of lelijk. Een tweede groep betwijfelde of het gebouw financieel ooit ‘uit zou kunnen’.
Wat het gebouw betreft zullen smaken altijd blijven verschillen. Maar Nijdam stoort zich wel enigszins aan mensen die zeggen dat het gebouw ‘nooit uit zal kunnen’.

‘Wat mij dan soms stoort, is dat veel mensen die dat zeggen niet eens precies weten wat er allemaal in het gebouw komt. Maar op de tweede plaats: er is zovéel in Nederland dat niet uit kan. Een snelweg kan niet uit. Een vliegveld kan niet uit. De bus kan niet uit. En toch vinden we dit belangrijke voorzieningen. Het Groninger Forum heeft overigens ook nog een andere belangrijke functie: namelijk die van aanjager van nieuwe ontwikkelingen voor de binnenstad. En daarvan zijn nu al resultaten zichtbaar. Zo heeft zich nabij het Forum in de Poelestraat het Italiaanse restaurant Vapiano gevestigd. En aan de Grote Markt oostwand komt een nieuw groot hotel. Ook dat zijn revenuen van een voorziening als het Groninger Forum, maar dergelijke revenuen zie je in onze begroting niet terug. Ik ben er zeer van overtuigd dat het Forum een waardevolle investering zal blijken te zijn. Niets doen leidt tot stilstand en achteruitgang in een binnenstad. Ook Groningen heeft nieuwe impulsen nodig, het is al weer te lang geleden dat het Groninger Museum werd gebouwd.’

Wat beschouwt u als de grootste uitdaging in uw huidige functie?
‘Kijk, niemand heeft ervaring met een project als het onze, waarin we uiteenlopende voorzieningen samen moeten brengen. Daar zijn we intensief mee bezig, waarbij we te maken hebben met een breed scala aan vaak heel complexe belangen.’

‘Voor mij wordt het straks een succes als Groningers het Forum in hun harten gaan sluiten. Dat is de uitdaging. En dan is het mooi om te merken dat de sfeer nu al minder negatief is dan toen ik begon in 2013. Het zou heel mooi zijn wanneer mensen straks zeggen: het is goed besteed geld, goed dat we het hebben gedaan.’

‘Wat ik trouwens ook heel leuk vind aan mijn functie is dat je zelf ook bezig bent met creëren en bij alle beslissingen betrokken bent. We zijn heel erg aan het ‘kneden’. Dat is de lol, en ook om sámen iets te maken. Ik vind het gewoon súper! Eerst is alles nog abstract en ver weg, en hang je boven een tekening. Maar nu kun je al echt het gebouw in. En het wordt nu steeds leuker nu de finish in zicht komt’.

‘Alleen: na de start in 2019 begint het werk pas écht. Want dan zullen we moeten zorgen dat mensen die nieuwsgierig een kijkje komen nemen ook weer terug komen. Dus het eerste jaar zal minstens zo spannend worden als de huidige tijd, met de officiële opening die langzaam maar zeker in zicht begint te komen.’

Tags (categorieën en branches)Dirk NijdamGroningenGroninger Forum

Geef een reactie