Roerige tijden voor luchthavendirecteur Eelde

Moet Groningen Airport Eelde op eigen benen staan? Of is het helemaal niet erg dat de aandeelhouders, waaronder de provincies Groningen en Drenthe, meehelpen met het in stand houden van de regionale luchthaven? Dat is het onderwerp van een maatschappelijke discussie die af en toe in alle hevigheid oplaait. Roerige tijden voor het vliegveld, waarbij het de taak is van Marco van de Kreeke om de rust te bewaren en een zo realistisch en goed mogelijk toekomstplan voor Groningen Airport Eelde te maken.

‘Ik weet eigenlijk niet of een regionaal vliegveld als Groningen Airport Eelde rendabel moet zijn’, begint directeur Marco van de Kreeke maar meteen. ‘De situatie is nu eenmaal zo dat we als bedrijf dit vliegveld zelf op de been moeten houden. Het vliegveld brengt ook veel geld op, want de economische spin-off voor de regio is groot. Alleen vloeit niet alles terug in onze eigen kas. Ook omdat wij een groot deel van onze inkomsten kwijt zijn aan het waarborgen van de veiligheid. Zo is de brandweer onze grootste kostenpost, terwijl je je ook kunt afvragen of daar niet een taak ligt voor de overheid.’

Minder passagiers
Groningen Airport Eelde zag het aantal passagiers in 2013 dalen met 3 procent naar ongeveer 200.000, terwijl er door de baanverlenging juist werd gehoopt op meer passagiers. ‘Natuurlijk is dat niet goed. Maar in 2013 hebben we nog altijd wel ons op één na beste jaar gedraaid en dat is niet slecht in deze lastige tijd. In 2012 hadden we met een stijging van het aantal passagiers van 40 procent een absoluut recordjaar. Ik vind dus dat het nog best goed gaat, hoewel we ontzettend hard werken om meer nieuwe vluchten naar Eelde te krijgen. Afgelopen jaar was het wat grillig: Ryanair schrapte een bestemming, maar daar staan de vluchten van ArkeFly op Antalya weer tegenover. Er ging wat en er kwam wat.’ Eelde is ambitieus: in het strategische beleidsplan dat Van de Kreeke schreef, mikt hij op 300.000 passagiers in 2017 en een sluitende exploitatie.

En juist op dat bedrijfsplan is de nodige kritiek van de Noordelijke Rekenkamer. Zij oordeelden eind 2013 dat het vliegveld op korte termijn niet kostendekkend valt te exploiteren. Als het vliegveld al gaat renderen, dan is het niet voor 2030. Bovendien was de Rekenkamer kritisch over de ambities voor wat betreft het aantal passagiers en het plan van het vliegveld om een verbinding te realiseren met luchthavens in bijvoorbeeld Londen en Kopenhagen.

‘Wij zien echt kansen’, zegt Van de Kreeke als hij met die kritiek wordt geconfronteerd. ‘We hebben hier een aantal flinke kostenposten, maar die blijven nagenoeg gelijk als het aantal passagiers stijgt. Als we dus kunnen groeien, dan blijft er meer geld over en dan is het vliegveld kostendekkend te krijgen. Groei is in ons strategische plan de hoofdlijn, maar het is belangrijk dat de aandeelhouders in het vliegveld gaan investeren om die groei mogelijk te maken. Zo is bijvoorbeeld de terminal toe aan een opknapbeurt.’

Negatief beeld
‘De Noordelijke Rekenkamer baseert zijn mening nu op twee “wetenschappelijke rapportjes” van onderzoeksbureau SEO. Ik zeg dat wat minachtend omdat ze pretenderen wetenschappelijk onderzoek te hebben gedaan naar “mijn” beleidsplan, maar ik heb nog nooit een woord gewisseld met één van de onderzoekers. Dat is toch raar? Ze hebben geen enkele keer een vraag aan ons gesteld over ons plan. Ze doen aannames, zonder dat ze hun huiswerk goed hebben gedaan’, aldus Van de Kreeke. ‘De aandeelhouders laten ons beleidsplan nog eens onderzoeken door Ernst & Young of alles klopt wat wij zeggen. Ze hebben ons al flink wat goede en moeilijke vragen gestuurd, maar dat vind ik ook niet erg. Ze kijken er in ieder geval kritisch naar en geven ons de kans om onze visie te verduidelijken.’

Bottleneck in het onderzoek van SEO is volgens Van de Kreeke een marktanalyse die door zowel Eelde als het SEO is uitgevoerd. ‘Wij hebben een grondige analyse laten uitvoeren en zien echt kansen voor Eelde als we verbindingen kunnen leggen met andere luchthavens in bijvoorbeeld Kopenhagen, Londen of München. SEO is het daar niet mee eens. Dat mag, maar ze hebben bij de presentatie van hun rapport wel een erg negatief beeld gegeven van de situatie. En dat is flink opgepikt door de media.’

Daar waar Van de Kreeke ooit is aangenomen om op een ondernemende manier het vliegveld door te laten ontwikkelen, heeft hij nu af en toe het idee in een politiek speelveld te zijn beland. ‘Nu leid ik ineens fractievoorzitters en partijwoordvoerders rond over het vliegveld om mijn verhaal te doen en om over onze plannen en ambities te vertellen. Overigens zijn ze dan vaak verrast over de mogelijkheden van het vliegveld die wij ze voorschotelen. Het zijn uiteindelijk de aandeelhouders die moeten gaan beslissen of de kosten opwegen tegen de baten, en dat beperkt zich niet alleen tot de inkomsten van het vliegveld zelf.’

‘Ik weet niet of het in de politiek echt om de cijfers en de feiten draait. Op één of andere manier wordt er altijd gepolariseerd en ontstaat er een spel van voor- en tegenstanders. Ik probeer altijd het midden te zoeken met een logisch verhaal. Dat maakt deze situatie lastig, maar ook weer ontzettend interessant. Want ik vind het wél een prachtig spel’, zegt Van de Kreeke.

Van de Kreeke wist bij zijn aantreden in 2012 eigenlijk al wel dat er – ondanks de baanverlenging – nog de nodige hobbels op zijn pad zouden komen. Voordat hij in Eelde aan de slag ging, werkte hij bij luchthavens in op Bonaire en bij de Kilimanjaro in Tanzania, waar hij een flinke groei in het aantal passagiers wist te realiseren. ‘Ik heb hier als manager veel meer te maken met het bestuurlijke en politieke component. Dat was ik daar niet gewend. Op bijvoorbeeld Bonaire was iedereen ‘altijd voor’.’

Heldere koers
En dat terwijl “veiligheid” eigenlijk de belangrijkste taak is van Van de Kreeke als luchthavendirecteur. ‘In de luchtvaart móet je veilig kunnen werken. Dat is hier ook niet anders en ik kan ook niet anders zeggen dan dat de veiligheid uitstekend is gewaarborgd. Daarnaast heb ik in mijn dagelijkse werk ook veel aandacht voor commercie. We zijn hard bezig met het binnenhalen van nieuwe bestemmingen, maar dat zijn trajecten die veel tijd in beslag nemen. Het is vooral een kwestie van op de juiste lijstjes van vliegmaatschappijen terecht komen en dan hopen dat de keus op Eelde valt. Ik hoop dan ook dat we komend voorjaar weer eens goed nieuws naar buiten kunnen brengen. Tot slot ben ik op bestuurlijk niveau bezig om samen met onze partners, waaronder de aandeelhouders, het vliegveld door te blijven ontwikkelen.’

Van de Kreeke wil zich daarbij vooral houden aan het strategische plan. ‘Natuurlijk is iedereen hier op kantoor chagrijnig als de kranten weer vol staan. We blijven echter met elkaar praten en laten ons niet afleiden van ons doel. En af en toe is er ook goed nieuws en dan vieren we dat met z’n allen. De koers is helder en we willen de spirit hooghouden.’

Open sfeer
Van de Kreeke vindt dat hij in zijn dagelijkse werk benaderbaar is. ‘Het is een enorme dooddoener, maar de deur staat hier echt altijd open. Ik vind het belangrijk om een open sfeer te creëren, ook in contacten met de Ondernemingsraad. Mijn kantoor heeft allemaal grote ramen en het personeel dat hier langs de baan de hele dag aan het werk is, kan zo bij me naar binnen kijken. Ik vind dat echt geen probleem. Verder heb ik geen geheimen en kan ik overal over praten. Onze jaarcijfers, prognoses en balansen liggen toch allemaal ter inzage in het Provinciehuis.’

Hij benoemt dan ook zonder problemen de groeiambitie van het vliegveld. ‘Ik ben tevreden als we in 2017 zijn gegroeid naar 300.000 passagiers en dat de passagiersaantallen op langere termijn over de halve miljoen heen gaan. Ik ben er van overtuigd dat als we zorgen voor meer verbindingen, dit een vliegwieleffect op gang brengt. Zeker als we met Eelde verbindingen kunnen maken met andere grotere luchthavens. Als je eenmaal de loop erin krijgt en de mensen in de regio raken eraan gewend dat je vanaf Eelde kunt vliegen, dan word je voor maatschappijen steeds interessanter. Het zal een flinke klus zijn, maar dan ligt de wereld open.’

Van de Kreeke vindt zijn rol als directeur heel veelzijdig. Zeker ook gezien de actuele ontwikkelingen en het maatschappelijke debat. ‘En wat er gebeurt als de politiek mijn strategische plan van tafel veegt? Ik ben dan echt niet meteen weg. Ik ben aangesteld om dit vliegveld door te ontwikkelen en dan zullen we nieuwe plannen moeten maken. Ik denk alleen dat het heel belangrijk is dat er antwoord komt op de vraag of je überhaupt moet willen dat een regionaal vliegveld rendabel is of dat de maatschappelijke baten opwegen tegen de kosten’, besluit hij.

Tekst: Matthijs van Houten
Fotografie: Jan Buwalda

3 comments

  1. Jan Stoffers J maart, 2014 am 31 11: 58 Beantwoorden

    Een heel mooi betoog van een in mijn ogen goed leider.
    Er is zeker nog een lange weg te gaan, maar ik weet zeker dat dit goed gaat komen.
    Weet niet of dhr. van de Kreeke lang genoeg aan het roer staat om dit allemaal te verwezenlijken, kan me voorstellen dat wanneer je ergens je schouders onder zet en je word dan van alle kanten tegen gewerkt en zelfs op je eigen persoon negatief commentaar krijgt dat je daar niet vrolijk van word.
    Ik hoop dan ook van harte, dat er voor GAE en z’n medewerkers maar zeker ook voor dhr. van de Kreeke komend jaar eens positieve dingen gaan gebeuren en dat de negatievelingen eens de mond word gesnoerd.

  2. Frank van der Werf J maart, 2014 pm 31 18: 44 Beantwoorden

    “Het vliegveld brengt ook veel geld op, want de economische spin-off voor de regio is groot.” Aldus de heer van de Kreeke.
    Dat heb ik vaker gelezen en gehoord maar nergens wordt dat concreet gemaakt. Ik ben dan altijd benieuwd wat dat dan voor effecten zijn.
    Kan daar eens een lijstje van worden gemaakt? Graag een paar voorbeelden!
    Of moet ik nu de mond worden gesnoerd?

  3. woordvoerder VOLE, Jan Wittenberg J maart, 2014 pm 31 15: 17 Beantwoorden

    Luchthaven Eelde ná baanverlenging 5,8% minder passagiers
    GAE directeur van de Kreeke: “Ik vind dus dat het nog best goed gaat”

    Het CBS publiceerde vandaag de vervoerscijfers over 2013 van de regionale luchthavens. Eelde blijft steken op 176.212 passagiersbewegingen in 2013. Dat is 2,5 % minder dan in 2012. Als alleen de periode ná baanverlenging wordt geteld, dan blijkt dat de afname nog groter: 5,8%. Het aantal vluchten is afgenomen met 10 % van 813 in 2012 naar 734 in 2013.

    De afgang van luchthaven Eelde ná baanverlenging is nog wranger als het wordt afgezet tegen de stijging bij de andere regionale luchthavens Eindhoven, Rotterdam en Maastricht. Deze luchthaven hadden in 2013 gemiddeld een groei van 19% ! vergeleken met 2012.

    De CBS cijfers rekenen af de ongefundeerde verkoopverhalen van GAE dat het ná baanverlenging allemaal beter zou worden. Op basis van de huidige zomerdienstregeling ziet het er voor 2014 nog slechter uit. Voorlopig zijn er geen nieuwe verbindingen. Er zijn voor heel 2014 slechts 632 vluchten gepland: 14 % minder dan 2013. Bij dit magere aanbod zal ‘Eelde’ dit jaar blijven steken rond de 152.000 passagiersbewegingen.

    En dat alleen als Ryanair twee maal per week blijft vliegen op Girona en Mallorca. Dit is echter onzeker, omdat Ryanair een tekort aan toestellen heeft en dus zal kiezen voor de meest rendabele lijnen. Eelde hoort daar niet bij. Dat Ryanair nu nog op Eelde vliegt komt door de aanzienlijke kortingen op de havengelden die zijn bedongen. Daarom was het verlies van GAE in 2012 bij een groei van 40% een even groot als in de jaren daarvoor.

    Hoewel andere luchthavens de jaarcijfers altijd in de eerste twee maanden publiceren komt GAE daar pas mee in de vakantieperiode. GAE blijft ook nog hardnekkig vasthouden aan een eigen telmethode waardoor de cijfers altijd 20% hoger uitvallen.

    Ondertussen klampt de directie van GAE zich vast aan luchtspiegelingen. In het magazine Entrepreneur beweert GAE directeur Van de Kreeke deze maand: “We zien echt kansen voor Eelde als we verbindingen kunnen leggen met andere luchthavens in bijvoorbeeld Kopenhagen, Londen of München”.

    De noordelijke Rekenkamer en de Stichting Economisch Onderzoek (SEO) kwamen in januari met een vernietigend rapport over het ‘strategischplan’ van GAE. SEO –het enige wetenschappelijke onderzoeksbureau op het gebied van Luchtvaart in Nederland- heeft gedetailleerd aangegeven waarom verbindingen met grote vliegvelden een illusie zijn. Van de Kreeke doet dat af als “wetenschappelijke rapportjes”…. “ Ik zeg dat wat minachtend omdat ze pretenderen wetenschappelijk onderzoek te hebben gedaan naar “mijn” beleidsplan, maar ik heb nog nooit een woord gewisseld met één van de onderzoekers.”

    Het beleidsplan van GAE komt niet verder dan ambities en doelstellingen. Dat de directie van GAE de harde werkelijkheid maar moeilijk kan bevatten blijkt ook uit uitspraken als: “Maar in 2013 hebben we nog altijd wel ons op één na beste jaar gedraaid en dat is niet slecht in deze lastige tijd. Ik vind dus dat het nog best goed gaat”. “Groei is in ons strategische plan de hoofdlijn, maar het is belangrijk dat de aandeelhouders in het vliegveld gaan investeren om die groei mogelijk te maken. Zo is bijvoorbeeld de terminal toe aan een opknapbeurt.” De vertrekhal is pas 13 jaar oud en met 21 vluchten per week onderbenut. Waarom kan een bedrijf het onderhoud van haar gebouwen niet gewoon zelf betalen?

    Vragen om meer geld kan alleen worden uitgelegd als een poging van GAE om de aandacht af te leiden van de werkelijke problemen.

    Als alle argumenten voor meer geld zijn uitgeput, komt de directie met: “Het vliegveld brengt ook veel geld op, want de economische spin-off voor de regio is groot”. Het vliegveld heeft de samenleving de laatste tien jaar 90 miljoen euro gekost (120 euro subsidie per vakantieganger). Het bedrijfsleven maakt vrijwel geen gebruik van ‘Eelde’ en de vakantiegangers brengen hun geld naar het buitenland.

    Vereniging Omwonenden Luchthaven Eelde VOLE

Geef een reactie